Tranh cãi cảnh nóng: Cuộc chiến thực sự là về ai được quyền hiện diện

Đây không còn là một tâm trạng bên lề trên mạng nữa. Nó đã đi vào văn hóa đại chúng. Trong vài năm qua, những lời phàn nàn về cảnh nóng trên màn ảnh đã tăng vọt trên mạng xã hội, trong các nhóm phụ huynh và trên chính trường. Ngôn ngữ có thể thay đổi tùy nơi, nhưng thông điệp thì quen thuộc: điều này không phù hợp, điều này đang bị ép buộc, điều này không dành cho các gia đình bình thường. Kịch bản tương tự cũng xuất hiện xung quanh những cuốn sách trong thư viện công cộng, danh sách đọc ở trường, các sự kiện Pride và các bộ phim truyền hình dành cho người lớn. Và lặp đi lặp lại, cảnh nóng đồng giới trở thành biểu tượng mà các nhà phê bình sử dụng khi họ muốn báo hiệu rằng văn hóa đã đi quá xa.

Bạn có thể thấy sự chia rẽ này qua các con số. Một nghiên cứu năm 2023 của UCLA về sự hiện diện của cộng đồng LGBTQ cho thấy các nhân vật queer vẫn ít được thể hiện trong nhiều hạng mục phim lớn. Điều này xảy ra ngay cả sau nhiều năm công chúng bàn về sự hòa nhập. Đồng thời, các chiến dịch giám sát và các cuộc chiến kiểm duyệt ở địa phương ngày càng tập trung vào các tác phẩm có nội dung LGBTQ. PEN America báo cáo hàng nghìn lệnh cấm sách ở trường học trong năm học 2023-2024. Sách có nhân vật và chủ đề LGBTQ bị nhắm mục tiêu một cách bất cân xứng. Điều đó không chứng minh mọi lời phàn nàn đều là chống người đồng tính. Nhưng nó cho thấy một điều quan trọng hơn: trong thế giới thực, gánh nặng của chiến dịch đạo đức mới này không được phân bổ đồng đều.

Cuộc chiến văn hóa mới nhất vận hành bằng một mánh khóe tinh vi. Nó mượn ngôn ngữ của phê bình truyền thông để tuồn vào nỗi sợ hãi cũ. Nhiều khán giả thực sự nghĩ rằng một số cảnh nóng là lười biếng hoặc bị lạm dụng. Điều đó cũng hợp lý. Nhưng hãy xem cách làn sóng phản đối này hành xử. Cảnh nóng dị tính trong các phim truyền hình danh giá thường bị xem là trò nhảm nhí câu khách. Cảnh nóng đồng giới lại bị quy là sự suy đồi xã hội. Một bên là lựa chọn sáng tạo. Bên còn lại trở thành mối đe dọa công cộng. Sự khác biệt đó đã nói lên tất cả.

Hãy xem phản ứng đối với một số chương trình nổi tiếng trong vài năm qua. Khi HBO, Netflix, hay Amazon phát hành một bộ phim có cảnh thân mật queer, các clip bị cắt khỏi bối cảnh và lan truyền khắp TikTok, X, và YouTube với cùng một lời buộc tội dồn dập: đây là thứ họ đang nhồi nhét cho con bạn, đây là thứ Hollywood đang bình thường hóa. Không quan trọng chương trình đó được dán nhãn dành cho người lớn. Không quan trọng cảnh đó chỉ kéo dài 20 giây. Cũng không quan trọng nếu các cảnh dị tính trong cùng bộ phim còn trần trụi hơn. Cảnh thân mật đồng giới gây ra một hồi chuông báo động lớn hơn vì nó vẫn mang sức nặng biểu tượng trong đời sống công cộng. Đối với những người chỉ trích, đó không chỉ là tình dục. Trong tâm trí họ, đó là bằng chứng về một nền văn hóa mà họ tin rằng đang tuột khỏi tầm tay.

Nỗi sợ đó thì cũ. Nhưng vỏ bọc thì mới. Trong những năm 1980 và 1990, đàn ông đồng tính thường được khắc họa trên các diễn đàn công cộng qua bệnh tật, bê bối và nguy hiểm. Cuộc khủng hoảng AIDS không chỉ là một thảm họa sức khỏe. Nó còn là một chiến trường đạo đức nơi sự kỳ thị bị vũ khí hóa. Nhiều thập kỷ sau, sau những tiến bộ lớn về quyền pháp lý và sự hiện diện, khung nhận thức đã chuyển từ bệnh tật sang sự phơi bày. Lời buộc tội bây giờ không phải là người đồng tính vốn dĩ mang bệnh. Mà là sự hiện diện của họ đang bị cài cắm một cách hung hăng vào đời sống công cộng. Đó là một thông điệp gọn gàng hơn, thân thiện với truyền thông hơn, và không hề kém phần chính trị.

Tại Hoa Kỳ, sự thay đổi đó đã trở nên rõ ràng trong giáo dục và chính sách của các tiểu bang. Số liệu theo dõi của Human Rights Campaign và ACLU đã cho thấy một làn sóng các dự luật và quy định địa phương trong những năm gần đây. Chúng nhằm mục đích hạn chế việc thảo luận về xu hướng tính dục và bản dạng giới trong trường học. Những người ủng hộ nói rằng họ đang bảo vệ trẻ em khỏi nội dung khiêu dâm. Nhưng nhiều ví dụ gây tranh cãi hoàn toàn không phải là tài liệu khiêu dâm. Chúng là những câu chuyện về gia đình, bản sắc, hoặc tuổi vị thành niên. Ranh giới giữa “nội dung khiêu dâm” và “sự tồn tại của người đồng tính” bị cố tình làm mờ đi. Và đó là nơi cuộc chiến thực sự bắt đầu.

Hãy xem những gì xảy ra trong các thư viện. Một tiểu thuyết thanh thiếu niên có chuyện tình dị tính có thể qua ải mà không có ồn ào. Nhưng một cuốn sách có hai cậu bé hôn nhau có thể gây ra một bản kiến nghị, một cuộc cãi vã và sự chú ý của truyền thông quốc gia. Các thủ thư ở một số tiểu bang đã mô tả chính xác quy luật này trong các phiên điều trần công khai và báo cáo địa phương. Vấn đề không chỉ đơn giản là chi tiết gợi tình. Mà là ai được phép xuất hiện trong văn hóa công cộng thông thường mà không bị xem là gây tranh cãi. Khi điều đó rõ ràng, cơn hoảng loạn trông không giống như một sự bảo vệ các tiêu chuẩn. Nó giống một cuộc chiến về sự cho phép của xã hội hơn.

Tất nhiên, ngành công nghiệp giải trí không hề vô tội. Các hãng phim thích sự khiêu khích khi nó bán được vé. Các dịch vụ streaming biết rằng tình dục tạo ra lượt nhấp, sự phẫn nộ tạo ra tương tác, và tiếng ồn từ cuộc chiến văn hóa hoạt động như quảng cáo miễn phí. Điều đó đã dẫn đến một loại nghi ngờ khác, một loại dễ bị lợi dụng: niềm tin rằng các tập đoàn đang sử dụng cảnh thân mật queer một cách hoài nghi như một công cụ xây dựng thương hiệu. Đôi khi lời chỉ trích đó là có cơ sở. Chủ nghĩa tư bản cầu vồng là có thật. Nhiều công ty kỷ niệm Tháng Tự hào vào tháng Sáu và rút lui ngay khi có sức nóng chính trị. Disney, Target và Bud Light đều đã học được bài học rằng thông điệp của công ty có thể biến thành một chiến trường nhanh như thế nào. Nhưng hành vi hoài nghi của các thương hiệu không chứng minh rằng sự hiện diện của người queer là giả tạo hay có tính thao túng. Nó chứng minh rằng các công ty chạy theo thị trường và sau đó hoảng sợ khi đám đông quay lại tấn công họ.

Cũng có một sự khác biệt thế hệ đáng chú ý. Người trẻ tuổi nói chung thoải mái hơn với các bản dạng LGBTQ nhưng thường hoài nghi hơn về cảnh nóng trên màn ảnh nói chung. Các cuộc khảo sát từ các nhóm như Gallup và YouGov cho thấy sự ủng hộ ngày càng tăng đối với các mối quan hệ đồng giới ở nhiều nước phương Tây. Ngay cả khi khán giả trẻ nói rằng họ thích nội dung giải trí ít trần trụi hơn. Đó là một sự thay đổi thực sự. Nó có nghĩa là không phải mọi lời chỉ trích về cảnh nóng đều là phản động. Nhưng đây là một sự thật khó chịu: trong các cuộc chiến công khai, tâm trạng chống lại sự trần trụi rộng rãi đó liên tục bị chiếm đoạt bởi các chiến dịch nhắm vào sự hiện diện của người đồng tính trước tiên.

Kết quả là một nền văn hóa gửi đi hai thông điệp cùng một lúc. Nó nói với người đồng tính rằng họ được chấp nhận, nhưng chỉ khi họ vẫn dễ chấp nhận. Hãy dí dỏm, sành điệu, hay hỗ trợ, có thể lãng mạn, nhưng đừng quá thể chất, đừng quá hiện hữu, đừng quá chân thực. Ham muốn dị tính có thể lộn xộn và là trung tâm của cốt truyện. Ham muốn đồng giới vẫn bị đối xử như một phép thử cho sự khoan dung của công chúng. Đó không phải là bình đẳng. Đó là sự chấp nhận có điều kiện được khoác lên mình vỏ bọc của sự trưởng thành.

Đây là lý do tại sao cuộc tranh luận này còn quan trọng hơn cả vấn đề trên truyền hình. Nó len lỏi vào trường học, thư viện, các cuộc trò chuyện gia đình, và vào cuộc đấu tranh chính trị hàng ngày về việc ai được gọi là bình thường. Mọi xã hội đều vẽ ra những ranh giới xung quanh tình dục. Điều đó không mới. Điều quan trọng là những ranh giới đó được vẽ ở đâu, và ai bị đẩy ra ngoài. Ngay bây giờ, dưới ngôn ngữ bóng bẩy về mối quan tâm của phụ huynh và sự mệt mỏi văn hóa, một hệ thống cấp bậc cũ đang cố gắng khẳng định lại chính mình.

Cơn hoảng loạn mới về cảnh nóng không chỉ là về những gì mọi người muốn xem. Nó là về việc sự thân mật của ai vẫn bị đối xử như một cuộc xâm lược. Và cho đến khi điều đó dừng lại, cuộc chiến này thực sự không phải về nghệ thuật. Nó là về quyền lực, sự đáng kính, và về việc ai được quyền tồn tại công khai mà không cần phải xin lỗi.