Cuộc suy thoái tình dục thầm lặng đang thay đổi các mối quan hệ hiện đại

Các bằng chứng thống kê về sự thay đổi này rất rõ ràng và nhất quán ở nhiều nền văn hóa khác nhau. Tại Mỹ, dữ liệu từ Khảo sát Xã hội Tổng hợp (General Social Survey) - một dự án theo dõi xã hội học uy tín do Đại học Chicago quản lý - đã ghi nhận số lượng người lớn không có quan hệ tình dục tăng đột biến. Từ cuối thập niên 1990 đến cuối thập niên 2010, tỷ lệ người trẻ và người trung niên cho biết họ không quan hệ tình dục trong năm qua đã đạt mức cao kỷ lục. Đây không chỉ là hiện tượng riêng ở Mỹ. Cuộc Khảo sát Quốc gia về Thái độ và Lối sống Tình dục tại Anh cũng liên tục cho thấy tần suất quan hệ tình dục giảm đều ở mọi nhóm tuổi, kể cả các cặp vợ chồng, trong suốt hai thập kỷ qua. Tương tự, các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Quốc gia Nhật Bản từ lâu đã theo dõi tình trạng ngày càng nhiều người lớn sống độc thân và kiêng quan hệ. Xu hướng này hiện cũng đang ngày càng lan rộng ở các nước phương Tây.

Sự sụt giảm phổ biến về mức độ gần gũi này tự nhiên đặt ra câu hỏi: Điều gì đang thúc đẩy sự thay đổi hành vi lớn đến vậy? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp phức tạp giữa nỗi lo kinh tế, cấu trúc xã hội thay đổi và sự bão hòa của công nghệ. Sự bấp bênh về kinh tế đóng vai trò cốt lõi. Khi người lớn phải đối mặt với nợ sinh viên ngày càng tăng, lương dậm chân tại chỗ và thị trường nhà đất đắt đỏ, các cột mốc trưởng thành truyền thống bị đẩy lùi lại. Căng thẳng kéo dài vì tài chính không ổn định là một yếu tố sinh học đã được chứng minh làm giảm ham muốn tình dục. Khi người trẻ buộc phải sống chung với bố mẹ lâu hơn hoặc chia sẻ những căn hộ chật chội với nhiều người, không gian thực tế và tâm lý để nuôi dưỡng các mối quan hệ thân mật bị thu hẹp đáng kể. Cuộc sống chật vật mưu sinh hiếm khi để lại khoảng trống cho sự yếu đuối và những lời tán tỉnh.

Ngoài vấn đề kinh tế, việc số hóa cuộc sống cũng làm thay đổi hoàn toàn cách con người tìm kiếm sự kết nối. Bức tranh hẹn hò hiện đại bị thống trị bởi các ứng dụng ghép đôi bằng thuật toán. Nó đã biến sự lãng mạn thành một quá trình chọn lọc tốn sức nhưng hiệu quả thấp. Nghịch lý của việc có quá nhiều lựa chọn khiến nhiều người cảm thấy bế tắc và luôn không hài lòng. Họ xem những người bạn tình tiềm năng như những món đồ dùng một lần. Đồng thời, sự phổ biến của internet tốc độ cao đã dẫn đến việc tiêu thụ ồ ạt các nội dung giải trí người lớn trên mạng. Các nhà xã hội học và khoa học thần kinh ngày càng nhận thấy rằng, với một bộ phận lớn dân số, nội dung khiêu dâm dễ tiếp cận đã trở thành thứ thay thế an toàn, mang lại lượng dopamine cao cho hiện thực phức tạp và thường rắc rối của sự gần gũi thể xác. Việc tiêu thụ các nội dung số này mang lại sự thỏa mãn ngay lập tức. Người ta không cần bỏ ra công sức vun đắp tình cảm, không cần mở lòng và cũng không sợ bị từ chối như khi theo đuổi các mối quan hệ ngoài đời thực. Điều này khiến nhiều người âm thầm từ bỏ hẳn việc tìm kiếm sự gắn kết với bạn đời.

Sự xâm nhập của công nghệ vào đời tư không chỉ dừng lại ở các nội dung giải trí người lớn hay ứng dụng hẹn hò. Ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân đã hoàn toàn bị xóa nhòa, một xu hướng bị đẩy nhanh bởi việc làm từ xa. Khi phòng ngủ kiêm luôn vai trò là văn phòng, tâm lý con người về không gian này sẽ chuyển từ nghỉ ngơi, gần gũi sang căng thẳng và năng suất. Việc lướt mạng xã hội liên tục và tiếng thông báo email công việc vào buổi tối khiến hệ thần kinh luôn ở trạng thái căng thẳng và cảnh giác cao độ. Về mặt sinh lý, rất khó để chuyển từ trạng thái làm việc hối hả trên môi trường số sang trạng thái thư giãn và gần gũi. Các cặp vợ chồng thường thấy mình nằm cạnh nhau trên giường, khuôn mặt chỉ được chiếu sáng bởi ánh màn hình điện thoại. Họ hoàn toàn mất kết nối với người đang nằm cách mình chỉ vài centimet.

Hậu quả của cuộc suy thoái này vượt xa những lo ngại về mặt nhân khẩu học như tỷ lệ sinh giảm. Nó còn thể hiện một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng ngày càng lớn, xoay quanh sự cô đơn mãn tính và chứng "đói đụng chạm". Sự âu yếm không chỉ là một sở thích lối sống. Đó là một nhu cầu sinh học thiết yếu giúp điều hòa hệ thần kinh của con người. Sự gần gũi thể xác thường xuyên giúp giảm mức cortisol, hạ huyết áp và giải phóng oxytocin. Điều này giúp bảo vệ não bộ khỏi lo âu và trầm cảm. Khi bị tước đi sự điều hòa sinh lý cơ bản này, người lớn dễ bị tổn thương hơn nhiều trước những áp lực tâm lý hàng ngày. Viện trưởng Viện Y tế Công cộng Mỹ đã cảnh báo rõ ràng về một đại dịch cô đơn và cô lập. Ông lưu ý rằng tác động gây tử vong của việc mất kết nối xã hội nghiêm trọng có thể tương đương với việc hút 15 điếu thuốc mỗi ngày. Việc thiếu vắng những cái chạm thân mật là một phần cốt lõi nhưng thường không được nhắc đến trong cuộc khủng hoảng rộng lớn này.

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt trầm trọng này, xã hội cần thay đổi cơ bản cách ưu tiên và bảo vệ các mối quan hệ của người trưởng thành. Các giải pháp phải bắt đầu từ việc nhận thức rằng sự gần gũi là một phần quan trọng của sức khỏe toàn diện. Nó cần được bảo vệ giống như giấc ngủ hay dinh dưỡng. Ở góc độ cá nhân, các nhà tâm lý học lâm sàng ngày càng kêu gọi áp dụng lối sống tối giản kỹ thuật số triệt để trong gia đình. Họ khuyên người lớn nên loại bỏ màn hình khỏi phòng ngủ để lấy lại không gian dành riêng cho việc nghỉ ngơi và kết nối. Các nhà trị liệu cặp đôi khuyến nghị những người đang chật vật với căn bệnh hiện đại này nên chủ động sắp xếp thời gian cho những cử chỉ âu yếm không mang tính tình dục. Điều này giúp xây dựng lại sự thoải mái và tin tưởng mà không bị áp lực phải "thể hiện" ngay lập tức. Ở góc độ xã hội rộng lớn hơn, các chính sách tại nơi làm việc cần bảo vệ nghiêm ngặt quyền được ngắt kết nối sau giờ làm. Điều này rất cần thiết để người lớn có đủ tâm trí dành cho bạn đời của mình. Suy cho cùng, để đảo ngược cuộc suy thoái thầm lặng về sự gần gũi, chúng ta cần một sự phản kháng có ý thức chống lại những xu hướng thống trị của cuộc sống hiện đại. Chúng ta đã xây dựng một hệ sinh thái không ngừng lôi kéo sự chú ý của mình ra bên ngoài - về phía màn hình, các thuật toán và những đòi hỏi không hồi kết của một nền kinh tế bấp bênh. Việc ưu tiên sự gần gũi thực sự về mặt thể xác trong một môi trường như vậy là một hành động phản kháng sâu sắc. Nó đòi hỏi chúng ta phải sẵn sàng đánh đổi những liều dopamine an toàn, dễ đoán từ các thiết bị số để lấy trải nghiệm thấu hiểu một người khác - một quá trình khó đoán, dễ tổn thương nhưng lại mang đến phần thưởng vô giá. Hệ thần kinh của con người không được tạo ra để chống chọi với những sóng gió cuộc đời trong tình trạng hoàn toàn cô lập về thể xác. Thừa nhận điểm yếu này chính là bước đầu tiên để giành lại sự kết nối sâu sắc giữa con người với nhau, thứ mà cuộc sống trưởng thành hiện đại đã âm thầm tước đoạt.