Tuổi thọ kéo dài buộc các cặp đôi phải nghĩ lại về lời thề 'sống với nhau đến khi cái chết chia lìa'

Vào đầu thế kỷ 20, tuổi thọ trung bình toàn cầu chỉ hơn 30 tuổi. Đến năm 2023, con số này đã vọt lên hơn 73. Ở nhiều quốc gia phát triển, việc một người sống đến ngoài 80 tuổi đã trở nên phổ biến. Cuộc cách mạng về tuổi thọ này đã thực sự làm tăng gấp đôi thời gian tiềm năng của một cuộc hôn nhân hiện đại. Một cặp đôi kết hôn ở độ tuổi cuối 20 ngày nay có thể mong đợi sẽ sống cùng nhau hơn nửa thế kỷ. Dù điều này mang lại tiềm năng về một lịch sử chung sâu sắc, nó cũng tạo ra những áp lực và căng thẳng mà các thế hệ trước chưa từng phải đối mặt. Vấn đề cốt lõi không chỉ đơn thuần là sự nhàm chán, mà là bản chất sâu sắc của sự thay đổi cá nhân qua một khoảng thời gian dài.

Con người bạn ở tuổi 25 hiếm khi giống với con người bạn ở tuổi 45, và càng khác xa ở tuổi 75. Qua nhiều thập kỷ, mỗi người sẽ thay đổi nghề nghiệp, phát triển những sở thích mới, thay đổi niềm tin chính trị hoặc tâm linh, và chứng kiến các giá trị cốt lõi của mình dịch chuyển. Một cuộc đời dài tạo không gian cho nhiều lần chuyển biến cá nhân. Thách thức đối với một mối quan hệ trọn đời là phải dung hòa những thay đổi này mà không tan vỡ. Khi hai người phát triển theo những hướng khác nhau, nền tảng kết nối ban đầu của họ có thể bị xói mòn, khiến họ cảm thấy như những người xa lạ sống chung một nhà. Việc cùng nhau nuôi dạy con cái, vốn thường chiếm trọn những thập kỷ giữa cuộc đời của một cặp đôi, có thể che đậy sự khác biệt này. Nhưng khi con cái dọn ra ở riêng, nhiều cặp đôi phải đối mặt với nhau trong một ngôi nhà yên tĩnh, với 30 năm cuộc đời nữa ở phía trước và có rất ít điểm chung để lấp đầy khoảng thời gian đó.

Hiện tượng này được phản ánh trong các dữ liệu xã hội rõ nét. Trong khi tỷ lệ ly hôn nói chung đã ổn định ở nhiều nước phương Tây, thì tỷ lệ ly hôn ở người lớn tuổi lại đang tăng lên. Nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy tỷ lệ ly hôn ở người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ đã tăng gần gấp đôi kể từ những năm 1990. Xu hướng này, thường được gọi là “ly hôn xám”, cho thấy ngày càng nhiều người kết luận rằng viễn cảnh phải trải qua hai hoặc ba thập kỷ nữa trong một mối quan hệ không trọn vẹn là điều không thể chịu đựng được. Đối với họ, tuổi thọ không phải là một may mắn cho cuộc hôn nhân mà là động lực để kết thúc nó nhằm mưu cầu hạnh phúc cá nhân trong những năm còn lại.

Giải pháp thay thế cho việc chia tay thường là một trạng thái xa cách tình cảm thầm lặng. Nhiều cặp đôi lâu năm chuyển sang cái mà các nhà trị liệu gọi là “cuộc hôn nhân kiểu bạn cùng phòng”, nơi họ cùng quản lý một gia đình và chung sống hòa bình nhưng thiếu sự thân mật, đam mê và kết nối cảm xúc sâu sắc từng định hình mối quan hệ của họ. Điều này có thể dẫn đến cảm giác cô đơn triền miên ngay trong chính mối quan hệ, một dạng cô lập đặc biệt đau đớn. Sự an toàn của mối quan hệ vẫn còn, nhưng sức sống đã biến mất, để lại một khoảng trống có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần nói chung.

Để đối phó với điều này, các chuyên gia và nhà trị liệu mối quan hệ đang thúc đẩy một mô hình mới cho sự thành công trong hôn nhân, một mô hình được xây dựng không phải dựa trên những lý tưởng lãng mạn mà là sự vun đắp và làm mới một cách có chủ đích. Họ cho rằng một mối quan hệ lâu dài không thể bị phó mặc cho tự nhiên. Nó đòi hỏi các cặp đôi phải chủ động tạo ra những mục tiêu và thói quen chung mới sau khi những mục tiêu cũ đã hoàn thành. Điều này có thể là cùng nhau theo đuổi một sở thích mới, lên kế hoạch cho những chuyến đi đầy tham vọng, hoặc bắt đầu một dự án mang lại cho họ cảm giác mới mẻ về mục đích chung. Đó là việc tích cực tìm ra một “lý do” mới để ở bên nhau sau khi những lý do ban đầu đã không còn nữa.

Nghịch lý thay, một yếu tố quan trọng để gắn bó lâu dài có thể lại là việc vun trồng cuộc sống cá nhân. Một mối quan hệ lành mạnh ngày càng được xem không phải là hai người hòa làm một, mà là hai cá nhân trọn vẹn lựa chọn đồng hành cùng nhau. Khi mỗi người được khuyến khích theo đuổi đam mê, tình bạn và sự phát triển cá nhân của riêng mình, họ sẽ mang lại nhiều năng lượng và sự mới mẻ hơn cho mối quan hệ. Điều này giúp ngăn chặn sự trì trệ có thể xảy ra khi thế giới của một cặp đôi thu hẹp lại chỉ còn hai người.

Cuối cùng, cuộc cách mạng về tuổi thọ đòi hỏi một sự thấu hiểu năng động hơn về cam kết. Thay vì một lời hứa duy nhất, bất biến được đưa ra trong ngày cưới, cam kết trong thời hiện đại nên được hiểu là một quá trình liên tục—một quyết định chủ động và không ngừng nghỉ để chọn bạn đời của mình qua mỗi giai đoạn mới của cuộc sống. Nó thừa nhận rằng cả hai cá nhân sẽ thay đổi và đòi hỏi sự sẵn lòng để tìm hiểu lại về nhau hết lần này đến lần khác. Thách thức của hôn nhân hiện đại không phải là dấu hiệu của sự thất bại, mà là hệ quả trực tiếp từ thành công của xã hội chúng ta trong việc kéo dài tuổi thọ con người. Để vượt qua thử thách này một cách thành công có nghĩa là từ bỏ ảo mộng về một cái kết “hạnh phúc mãi mãi về sau” duy nhất và không thay đổi, và đón nhận công việc phức tạp, đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn, nhưng cuối cùng lại xứng đáng hơn, đó là xây dựng một tình yêu trọn đời, từng chương một.