New Zealand chật vật giải quyết vấn nạn vô gia cư vì ngân sách eo hẹp

Tình hình đã trở nên tồi tệ hơn một cách rõ rệt. Tại Auckland, số người không có nơi ở đã tăng hơn gấp đôi trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2024 đến tháng 9 năm 2025. Sự gia tăng này không chỉ xảy ra ở thành phố lớn nhất nước. Các cơ quan xã hội cho biết tình trạng vô gia cư đang lan từ các trung tâm đô thị ra vùng ngoại ô. Những xu hướng này diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, tạo ra một cơn bão hoàn hảo cho các hộ gia đình khó khăn. Vấn đề càng thêm phức tạp khi ngân sách chính phủ cho hỗ trợ nhà ở bị cắt giảm 79 triệu đô la cho năm tài chính kết thúc vào tháng 6 năm 2026, và việc tiếp cận các khoản trợ cấp nhà ở khẩn cấp cũng bị siết chặt đáng kể.

Các bộ trưởng chính phủ thừa nhận vô gia cư là một thách thức nghiêm trọng và kéo dài. Họ cho rằng nguyên nhân là do thị trường nhà ở bất ổn và điều kiện kinh tế khó khăn. Bộ trưởng Nhà ở Chris Bishop cho biết trọng tâm dài hạn của chính phủ là khắc phục các vấn đề cơ bản của thị trường bằng cách giải phóng mặt bằng và nới lỏng các quy định về quy hoạch. Chính phủ cũng đang rà soát hơn 550 triệu đô la chi tiêu hàng năm cho nhiều chương trình, với mục đích cải thiện hiệu quả và “cấp vốn cho những gì thực sự hiệu quả”. Tuy nhiên, những người chỉ trích, bao gồm cả Đảng Xanh, cho rằng việc cắt giảm ngân sách cho nhà ở xã hội và khẩn cấp gần đây là dấu hiệu cho thấy chính phủ đang từ bỏ nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng.

Các tổ chức cộng đồng và phái đoàn từ thiện thành phố đang phải vật lộn với những hậu quả trước mắt. Họ mô tả tình hình hiện tại là tồi tệ nhất trong ký ức, với người Māori và những người trẻ dưới 25 tuổi bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các nhà lãnh đạo từ những nhóm như The Salvation Army (Cứu Thế Quân) mô tả các khoản tài trợ tăng cường gần đây chỉ là “giải pháp ngắn hạn cho một cuộc khủng hoảng dài hạn” và không đủ để đáp ứng nhu cầu quá lớn. Trong nhiều năm, các nhà vận động đã kêu gọi một chiến lược quốc gia thống nhất để giải quyết các nguyên nhân phức tạp của tình trạng vô gia cư, bao gồm nghèo đói, nghiện ngập và các vấn đề sức khỏe tâm thần, thay vì một cách tiếp cận manh mún và bị động.

Trong khi cuộc tranh luận tiếp diễn, một số người cho rằng việc chỉ tập trung vào ngân sách hữu hạn là thiển cận. Nghiên cứu từ Đại học Otago cho thấy chi phí xã hội để một người tiếp tục sống vô gia cư là rất lớn, ước tính khoảng 65.000 đô la mỗi năm cho các chi phí liên quan đến y tế và hệ thống tư pháp. Điều này dẫn đến lập luận rằng đầu tư vào nhà ở dài hạn và các dịch vụ hỗ trợ mạnh mẽ không chỉ nhân đạo hơn mà còn hiệu quả hơn về mặt chi phí. Trong khi đó, chính phủ đang xem xét các luật mới cho phép cảnh sát có quyền yêu cầu những người gây rối di chuyển đi nơi khác. Các nhà vận động lo ngại đề xuất này sẽ hình sự hóa đói nghèo và các vấn đề sức khỏe tâm thần mà không giải quyết được gốc rễ của chúng.