Mỹ và Iran: Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại giữa lệnh ngừng bắn ở Lebanon

Việc mở cửa trở lại đánh dấu một sự thay đổi quan trọng sau gần bảy tuần gián đoạn nghiêm trọng. Eo biển chiến lược này là điểm trung chuyển của khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới. Iran đã gần như đóng cửa eo biển này vào cuối tháng Hai sau khi một cuộc xung đột rộng lớn hơn với Hoa Kỳ và Israel bắt đầu. Để trả đũa cho hành động quân sự, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã cảnh báo các tàu thuyền không được đi qua và bị cho là có liên quan đến các cuộc tấn công vào tàu bè, khiến giao thông hàng hải gần như tê liệt. Sự phong tỏa trên thực tế này đã gây ra một cuộc khủng hoảng logistics toàn cầu, buộc các công ty vận tải phải tạm dừng việc trung chuyển, làm hàng trăm tàu thuyền bị mắc kẹt, đồng thời đẩy chi phí bảo hiểm và cước vận tải lên cao khi các chuỗi cung ứng phải định tuyến lại.

Dù là tin tốt cho thương mại quốc tế, tình hình vẫn còn phức tạp. Tổng thống Trump làm rõ rằng eo biển đã mở cho lưu thông chung, nhưng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhắm vào giao thông hàng hải đến và đi từ các cảng của Iran vẫn "có hiệu lực hoàn toàn". Lệnh phong tỏa này được thực hiện vào ngày 13 tháng 4 sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran không đạt được một thỏa thuận toàn diện. Chính quyền Mỹ đã cho biết lệnh phong tỏa đối với Iran sẽ không được dỡ bỏ cho đến khi một thỏa thuận cuối cùng giữa hai quốc gia được hoàn tất. Điều này tạo ra một thực tế phức tạp, khi tuyến đường thủy vừa mở với một số bên nhưng lại đóng với những bên khác.

Bước đột phá ở Eo biển Hormuz có liên quan trực tiếp đến một thỏa thuận ngừng bắn riêng biệt do Mỹ làm trung gian, có hiệu lực tại Lebanon vào ngày 16 tháng 4. Lệnh ngừng bắn đã tạm dừng nhiều tuần tấn công xuyên biên giới tàn khốc giữa Israel và nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Các cuộc tấn công này đã leo thang cùng với xung đột rộng lớn hơn giữa Iran và Mỹ. Giao tranh ở Lebanon đã gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng, với hơn một triệu người phải di dời và hơn 2.000 người thiệt mạng. Việc tạm dừng các hành động thù địch, dù là tạm thời, đã cho phép những người dân đầu tiên trở về nhà và được xem là một bước quan trọng để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán ngoại giao tiếp theo.

Nhìn về phía trước, sự ổn định của khu vực phụ thuộc vào một số yếu tố mong manh. Các nhóm ngành vận tải biển đã phản ứng một cách thận trọng. Họ chờ xác nhận rằng eo biển thực sự an toàn để đi qua và không còn thủy lôi trước khi nối lại hoạt động bình thường. Các bước tiếp theo phụ thuộc vào việc thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày ở Lebanon có được duy trì hay không, và vào tiến trình của các cuộc đàm phán ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ sớm nối lại. Mặc dù việc mở lại eo biển là một sự giải tỏa đáng mừng cho nền kinh tế toàn cầu, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran và những căng thẳng sâu sắc trong khu vực nhấn mạnh tính chất bấp bênh của sự bình yên hiện tại.