Iran tuyên bố mở cửa Eo biển Hormuz giữa lúc có lệnh ngừng bắn
17 tháng 4, 2026
Iran tuyên bố sẽ mở hoàn toàn Eo biển Hormuz cho tàu bè thương mại trong thời gian ngừng bắn hiện tại. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn ở Li-băng. Quyết định này được đưa ra nhằm giảm bớt căng thẳng trong khu vực.
Hôm thứ Sáu, Iran tuyên bố đã mở cửa Eo biển Hormuz quan trọng cho tất cả tàu bè thương mại. Đây là một động thái cho thấy sự giảm nhiệt đáng kể trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tuần qua vốn đã gây chấn động nền kinh tế toàn cầu. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố tuyến đường thủy chiến lược này "hoàn toàn mở cửa" trong thời gian ngừng bắn hiện tại. Quyết định này liên quan trực tiếp đến thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Hezbollah ở Li-băng, bắt đầu có hiệu lực từ thứ Năm. Việc mở lại eo biển đã khiến giá dầu sụt giảm khi thị trường phản ứng trước khả năng một huyết mạch chính của nguồn cung năng lượng toàn cầu được khai thông.
Tuyên bố này mang lại một tia hy vọng trong bối cảnh ngoại giao vốn mong manh. Việc mở lại eo biển diễn ra sau một thời gian căng thẳng, kể từ khi lệnh ngừng bắn rộng hơn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran, do Pakistan làm trung gian, bắt đầu vào ngày 8 tháng 4. Thỏa thuận đó nhằm tạm dừng cuộc xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2, bao gồm cả các cuộc tấn công trực tiếp giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, việc đi lại qua eo biển, nơi vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới, vẫn bị Iran hạn chế nghiêm ngặt. Ông Araghchi nêu rõ các tàu đi qua giờ đây phải tuân theo một "tuyến đường phối hợp" do Tổ chức Hàng hải và Cảng biển của Iran chỉ định, cho thấy ý định của Tehran trong việc quản lý luồng giao thông.
Mỹ đã có phản ứng trái chiều trước tuyên bố của Tehran. Tổng thống Donald Trump đã công khai hoan nghênh tin này, đăng trên mạng xã hội rằng eo biển đã "hoàn toàn mở và sẵn sàng cho việc đi lại toàn diện". Tuy nhiên, ông nhanh chóng nói rõ rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhắm vào các cảng và tàu của Iran sẽ "vẫn có hiệu lực đầy đủ" cho đến khi một thỏa thuận toàn diện với Iran được hoàn tất. Lập trường này đã ngay lập tức gây ra căng thẳng. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo rằng eo biển sẽ không tiếp tục mở nếu Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa, gọi đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Cộng đồng quốc tế đã phản ứng một cách lạc quan nhưng thận trọng. Các nhà lãnh đạo từ Vương quốc Anh và Pháp hoan nghênh diễn biến này nhưng nhấn mạnh sự cần thiết của việc mở lại tuyến đường thủy một cách lâu dài và vô điều kiện. Các hiệp hội ngành vận tải biển và Tổ chức Hàng hải Quốc tế của Liên Hợp Quốc hiện đang xem xét các khía cạnh thực tế và an ninh của thỏa thuận mới để đảm bảo nó tuân thủ các nguyên tắc tự do hàng hải quốc tế. Động thái này diễn ra trước một vòng đàm phán mới có thể có giữa Mỹ và Iran, dự kiến vào cuối tuần này tại Pakistan, sau các cuộc hội đàm không mang lại kết quả vào tuần trước.
Bối cảnh của những sự kiện này là một giai đoạn sáu tuần đầy biến động, chứng kiến các cuộc leo thang quân sự, gián đoạn thương mại toàn cầu và giá năng lượng tăng vọt. Lệnh ngừng bắn hiện tại sẽ hết hạn vào đầu tuần tới, làm tăng thêm tính cấp bách cho các nỗ lực ngoại giao. Mặc dù việc mở lại Eo biển Hormuz là một bước quan trọng trong việc giảm căng thẳng khu vực, nhưng lập trường trái ngược của Washington và Tehran về lệnh phong tỏa hải quân, cùng với các vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết về chương trình hạt nhân của Iran, có nghĩa là con đường đến một giải pháp lâu dài vẫn còn nhiều bất ổn và đầy thách thức.
Nguồn: abplive