Avrupa'nın Göçmen Krizi Artık Sınırda Yaşanmıyor

Sayılar, hikayenin bir kısmını anlatıyor. Avrupa Birliği İltica Ajansı, 2023'te 1 milyondan fazla iltica başvurusu kaydetti. Bu, son yılların en yüksek rakamlarından biri. Almanya, blok içinde en fazla iltica başvurusu alan ülke olmaya devam etti. Aynı zamanda, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden kaçan milyonlarca kişiye sağlanan geçici koruma, Avrupa genelinde ikinci ve ayrı bir kitlesel yerinden edilme dalgası yarattı. Buna iş gücü göçünü, aile birleşimlerini ve Akdeniz üzerinden gelen düzensiz göçmenleri de ekleyin. Sonuç, tek bir kriz değil, aynı anda baskı altında olan birbiriyle iç içe geçmiş birkaç sistem.

Ancak bu baskı her yere eşit yayılmıyor. Birçok ülkede ilk göze çarpan sorun barınma oldu. Hollanda'da sığınmacı kabul merkezlerindeki yer sıkıntısı o kadar ciddileşti ki, yetkililer defalarca aşırı kalabalıkla yüzleşmek zorunda kaldı. İrlanda'da, artan göçmen sayısı zaten halkı zorlayan korkunç konut sıkıntısıyla birleşince acil durum konaklama kapasitesi tükendi. Almanya'da ise belediyeler, ülkenin toprağı bittiği için değil, yerel konut, okul, çocuk bakımı ve idari personel kapasitesi sonuna dayandığı için limitlerine ulaştıklarını açıkladı. Bunlar gösterişli başarısızlıklar değil. Bunlar bürokratik başarısızlıklar. Ancak sıradan insanlar bürokratik başarısızlığı kaos olarak yaşar.

Bu durum önemli, çünkü kamuoyu genellikle soyut ideolojilerden çok, gözle görülür düzensizlikten dolayı sertleşir. Avrupa genelinde yapılan araştırmalar uzun zamandır şunu gösteriyor: İnsanlar, sistemin kontrol altında olduğuna ve yeni gelenlerin iş ve toplum hayatına entegre olduğuna inandıklarında göçü daha fazla destekliyor. Otel odalarının aylarca acil durum sığınaklarına dönüştüğünü, çocukların okul sıralarını beklediğini veya iltica başvurularının sonuçlanmasının yıllar sürdüğünü gördüklerinde ise daha şüpheci hale geliyorlar. Bu durum, göçmen karşıtı her argümanın doğru olduğunu kanıtlamaz. Daha rahatsız edici bir şeyi kanıtlar: Kapasite politiktir ve beceriksizlik, toplumsal tepkiyi körükler.

Standart tartışma oldukça çarpık. Bir taraf, sanki sadece daha sıkı sınırlar düzeni geri getirecekmiş gibi davranıyor. Diğer taraf ise genellikle kabul kapasitesiyle ilgili endişelerin üstü kapalı bir düşmanlık olduğunu söylüyor. Her iki taraf da gerçeği gözden kaçırıyor. Sınır güvenliği elbette önemli. Devletlerin ülkeye girişi kontrol etme hakkı var. İnsanlar kuralların keyfi veya anlamsız olduğuna inandığında iltica sistemleri çöker. Ama şu da bir gerçek ki, yüksek sesle göçmen paniği yaşayan birçok ülkenin hâlâ acilen işçiye ihtiyacı var. Eurostat, sağlık hizmetlerinden inşaata, ulaşıma kadar birçok sektörde iş gücü açığı olduğunu defalarca gösterdi. Avrupa yaşlanıyor. Ülkeler birbiri ardına, çok sayıda emekliyi destekleyecek çok az sayıda çalışana sahip. Çelişki çok net: Hükümetler iş gücüne ihtiyaçları olduğunu söylüyor, ama sonra o kadar yavaş, kısıtlayıcı ve kaotik göç sistemleri kuruyorlar ki, çaresiz insanları ya iltica kanallarına ya da kayıt dışı çalışmaya itiyorlar.

Ülke içindeki krizin daha da kötüleşmesinin bir nedeni bu. Yasal yollar genellikle çok dar, çok yavaş veya gerçek iş gücü talebinden çok kopuk. İşverenlerin acilen işçiye ihtiyacı olabilir, ancak vize sistemleri tıkanmış bir boru gibi işliyor. Mesleki yeterliliklerin tanınması genellikle zor. Dil eğitimi ya geç veriliyor ya da hiç verilmiyor. Bazı ülkelerde sığınmacılar, yerel işverenler personel için yalvarırken bile yasal olarak çalışabilmek için aylarca bekliyor. Bu ne insani ne de akıllıca bir durum. İnsanları boşta, devlete bağımlı ve şeytanlaştırılması daha kolay bir halde bırakıyor.

İstihdamla ilgili kanıtlar çarpıcı. OECD ülkeleri genelinde istihdam, zamanla başarılı entegrasyonun en güçlü göstergelerinden biri. Ancak ilk yıllar belirleyici. Mülteciler ve sığınmacılar başlangıçta iş, barınma ve dil desteğinden mahrum bırakıldığında, uzun vadeli maliyetler artıyor. Almanya'nın 2015 sonrası deneyimi, hem bu zorluğun boyutunu hem de daha hızlı entegrasyon önlemlerinin getirisini gösterdi. Alman iş gücü piyasası kurumlarının araştırmaları, mültecilerin istihdamının zamanla önemli ölçüde arttığını, ancak bunun anında olmadığını buldu; dil, eğitim ve becerilerin tanınması en büyük engellerdi. Bu, tartışmayı bitirmeliydi. Entegrasyon sihir değil, politikadır. Geciktirirseniz, başarısızlığı kendi elinizle yaratırsınız.

Okullar, politikacıların sadece sloganlarla konuşmayı tercih ettiği bir başka cephe. Çocuklar genellikle yetişkinlerden daha hızlı öğrenir. Bu büyük bir avantaj olabilir. Ama bu sadece yerel okullara öğretmen, dil desteği ve derslik alanı sağlanırsa işe yarar. Avrupa genelindeki şehirlerde okul sistemleri, eğitimi yarıda kalmış, travma yaşamış veya yerel dili bilmeyen öğrencileri kabul etmek zorunda kaldı. Destek güçlü olduğunda sonuçlar iyileşiyor ve toplum uyum sağlıyor. Destek zayıf olduğunda ise her tarafta hoşnutsuzluk artıyor. Aynı durum sağlık hizmetleri ve yerel yönetimler için de geçerli. Bir göç sisteminin güvenilirliği, onu gerçeğe dönüştürmek zorunda olan belediye memuruna, konut dairesine ve okul müdürüne bağlıdır.

Elbette ciddi bir karşı argüman da var. Eleştirmenler, Avrupa'nın zaten kaldırabileceğinden daha fazla insan aldığını ve daha iyi yönetimin, kalıcı olarak yüksek göç akınlarını kabul etmek için süslenmiş bir slogan olduğunu söylüyor. Bu endişe basitçe alay edilerek geçiştirilemez. Bazı yerel sistemler gerçekten aşırı yüklenmiş durumda. Bazı mahalleler çok hızlı değişti. Bazı hükümetler zaman çizelgeleri, geri göndermeler ve yerleştirme konularında kontrolü açıkça kaybetti. Ama sadece sınırlara odaklanmanın bu kadar işe yaramaz olmasının nedeni de tam olarak bu. Eğer devletler gerilimin azalmasını istiyorsa, hem güvenilir sınırlara hem de güvenilir bir entegrasyona ihtiyaçları var. Biri olmadan diğeri, siyasi olarak kendine zarar vermektir.

Daha dürüst bir göç politikası nasıl olurdu? Birincisi, daha hızlı kararlar. Yıllarca süren iltica başvuruları her şeyi zehirliyor. Koşulları sağlayan kişilerin hızla korunmaya ve normal bir hayata geçiş yoluna ihtiyacı var. Koşulları sağlamayanlar için ise kararların ve geri göndermelerin, gerekli yasal süreçler işletilerek ama sonsuz bir felç durumu olmadan uygulanması gerekiyor. İkincisi, yasal iş gücü yolları genişletilmeli ve gerçek ihtiyaçlara bağlanmalı. Eğer ekonomilerin bakım çalışanlarına, şoförlere, tarım işçilerine, mühendislere ve inşaatçılara ihtiyacı varsa, yasalar bunu açıkça belirtmeli ve başvuruları gerçeğe uygun bir hızda işlemeli. Üçüncüsü, yerel yönetimlere para, sistemler çöktükten sonra değil, işin başında verilmeli. Konut, okul ve kayıt ofisleri hamasi nutuklarla yönetilemez.

Dördüncüsü, entegrasyon ilk günden başlamalı. Dil kursları, çalışma izni, diploma denkliği ve temel vatandaşlık bilgileri bir lüks olarak görülmemeli. Bunlar, toplumsal barışın temel altyapısıdır. Yeni gelenleri yasal bir arafta bekleten ülkeler, sonuç bağımlılık ve öfke olduğunda şaşırmış gibi yapmayı bırakmalı. Son olarak, liderler seçmenlere yalan söylemeyi bırakmalı. Göç, sadece bir güvenlik sorununa indirgenemez ve pratik sınırların olmadığı bir ahlak tiyatrosu olarak ele alınamaz. Bu, aynı anda bir devlet kapasitesi sorunu, bir iş gücü piyasası sorunu, bir barınma sorunu ve bir insan hakları sorunudur.

İşte birçok hükümetin kaçındığı acı gerçek bu. Avrupa'nın göç krizini artık ağırlıklı olarak kimin kıyıya ulaştığı tanımlamıyor. Kriz, kameralar gittikten sonra devletlerin ne yaptığıyla tanımlanıyor. Başvuruları işleme koyamayan, aileleri barındıramayan ve insanları iş hayatına yönlendiremeyen bir ülke, halkı kontrolün kendisinde olduğuna ikna edemez. Entegrasyonu ihmal edip sürekli sınırlar hakkında bağıran bir siyasetçi sınıfı ise göç sorununu çözmüyor. Bir sonraki toplumsal tepkiyi kendi elleriyle hazırlıyor.