Geleceğin Ekonomik Devleri Beklediğiniz Ülkeler Olmayabilir

Potansiyel ve gerçek performans arasındaki bu fark, bugün küresel ekonominin en önemli sorularından birini şekillendiriyor. Avrupa'da büyüme yavaşlıyor, Çin yaşlanıyor. Birçok gelişmiş ekonomi ise borç ve düşük verimlilikle boğuşuyor. Bu yüzden yatırımcılar ve politika yapıcılar yeni küresel büyüme motorlarının hangi ülkeler olacağını merak ediyor. Kısa cevap şu: Seçenekler haber başlıklarının yansıttığından çok daha az. Hindistan, Endonezya ve Vietnam, birçok büyük ve zengin rakibinden daha fazla öne çıkıyor. Çünkü bu ülkeler iyi bir demografiyi, sanayi hedefleri, reform rüzgarı ve değişen tedarik zincirlerindeki stratejik konumlarıyla birleştiriyor.

Veriler bunun nedenini açıklıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), Hindistan'ın dünyanın en hızlı büyüyen büyük ekonomilerinden biri olmaya devam edeceğini öngörüyor. Ülkenin yıllık büyüme oranları birçok büyük rakibini geride bırakıyor. Hindistan, İngiltere'yi geçerek nominal olarak dünyanın beşinci büyük ekonomisi oldu. Satın alma gücü açısından ise daha da üst sıralarda yer alıyor. Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi Endonezya ise yıllardır yüzde 5 civarında istikrarlı bir büyüme sürdürüyor. Bu durum, belirsizliklerle dolu bir dönemde oldukça değerli. Vietnam, çok daha küçük olmasına rağmen küresel üretimdeki değişimden en kazançlı çıkan ülkelerden biri oldu. Dünya Bankası ve ticaret verileri, Vietnam'ın ihracatının milli gelire oranının olağanüstü yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum, ülkenin elektronik, tekstil ve tüketim malları için bir fabrika üssü olma rolünü yansıtıyor.

Bu ülkeleri birbirine bağlayan şey sadece büyüme değil. Aynı zamanda hedefledikleri büyümenin türü. Hindistan'da yollara, demiryollarına, lojistiğe ve dijital ödemelere yapılan kamu yatırımları ekonominin temel işleyişini değiştirdi. Birleşik Ödeme Arayüzü'nün (UPI) yaygınlaşması, düşük maliyetli dijital işlemleri milyonlarca insan için sıradan hale getirdi. Bu çok önemli bir gelişme. Çünkü küçük işletmelerin önündeki engelleri azaltıyor, vergi toplamayı iyileştiriyor ve kayıt dışı ekonomiyi daraltıyor. Hindistan hala derin sorunlarla boğuşuyor. Kadınların işgücüne katılımı düşük, eğitimde eşitsizlik var ve kaliteli iş açığı yaşanıyor. Ancak ülke artık sadece nüfus artışına bel bağlayanların fark ettiğinden çok daha güçlü bir ekonomik temele sahip.

Endonezya ise farklı bir model sunuyor. Sırf devasa fabrikalar kurarak yeni bir Çin olmaya çalışmıyorlar. Bunun yerine hammadde işleme, iç tüketim ve kademeli sanayi gelişimi yoluyla güç kazanıyorlar. Ülke, elektrikli araç bataryalarında ve paslanmaz çelikte kullanılan dev nikel rezervlerinin üzerinde oturuyor. Cakarta yönetimi, üretimi ve işlemeyi yurt içinde teşvik ederek sadece ham madde ihraç etmenin ötesine geçmeye çalıştı. Bu strateji, özellikle ticaret kuralları ve çevre maliyetleri konusunda tartışmalara yol açtı. Ancak ciddi bir politika hedefini yansıtıyor: Malzemeler ülkeden çıkmadan önce daha fazla değer yaratmak. 270 milyonu aşan nüfusu ve büyüyen orta sınıfıyla Endonezya, birçok ihracat odaklı ekonomide olmayan bir şeye sahip: Dış şokları hafifletebilecek devasa bir iç pazar.

Vietnam'ın yükselişi, doğru politikaların büyüklüğü nasıl yenebileceğinin en net örneği. Ülke, Hindistan'ın ölçeğine veya Endonezya'nın doğal kaynaklarına sahip değil. Yine de çok uluslu şirketlerin belirsiz zamanlarda en çok istediği şeyleri sunarak hızla kazanç sağladı. Bunlar; rekabetçi ücretler, ticarete erişim, sağlam altyapı ve göreceli siyasi istikrar. Şirketler üretimlerini sadece Çin'e bağlamamak için alternatifler aradı. Bu süreçte Vietnam, elektronik montajı ve diğer üretimler için en gözde merkez haline geldi. Telefon, çip ve tüketim mallarındaki büyük tedarik zincirleri artık Hanoi ve Ho Chi Minh yakınlarındaki sanayi bölgelerinden geçiyor. Ekonomisi ticarete çok bağımlı olduğu için Vietnam küresel talepteki düşüşlere karşı hala kırılgan. Ancak bu durum yine de gelirlerin ve ihracatın hızla artmasını sağladı.

Hayal kırıklığı yaratabilecek ülkeler de aslında önemli ipuçları veriyor. Nijerya, nüfusu ve girişimci enerjisi nedeniyle sık sık geleceğin devi olarak anılıyor. Ancak sürekli enflasyon, para birimindeki istikrarsızlık, zayıf elektrik altyapısı ve güvenlik sorunları büyük bir atılımı defalarca engelledi. Aynı ders başka yerler için de geçerli. Genç bir nüfus ancak yeterli okul, kesintisiz elektrik, işleyen limanlar ve şirketlerin büyümesine izin veren politikalar varsa ekonomik bir lütuftur. Aksi takdirde genç işçiler işsizlik, göç baskısı ve hayal kırıklığıyla yüzleşir. Birleşmiş Milletler uzun zamandır Afrika'nın bazı bölgelerinde güçlü bir nüfus artışı öngörüyor. Ancak nüfusun artması ile verimliliğin artması aynı şey değil.

Bu durum, sadece yeni bir başarı hikayesi arayan yatırımcılar için değil, herkes için önemli. Yeni ekonomik güçler ortaya çıktığında bunun etkileri ev bütçelerine, işlere ve jeopolitiğe kadar uzanır. Ticaret yolları yön değiştirir. Emtia talebi değişir. Üretim merkezleri taşınır. Zengin ülkelerdeki merkez bankaları ve maliye bakanlıkları bu durumu yakından izliyor. Çünkü yeni büyüme merkezleri enflasyon kalıplarını, sermaye akışlarını ve döviz piyasalarını değiştirebilir. Üretim, işçilik maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere kaydığında, ithalatçı ülkelerdeki tüketici fiyatları daha düşük kalabilir. Ancak bu geçiş dönemi eski sanayi bölgelerindeki işçilere zarar verebilir. Yatırım rekabetini kızıştırabilir. Ayrıca gümrük vergileri ve sanayi teşvikleri etrafındaki siyasi gerilimleri de artırabilir.

Bu yarışın içinde gizli bir devlet kapasitesi dersi de var. Büyük ekonomik güç olma şansı en yüksek olan ülkeler, illa ki en serbest piyasaya veya en çok kaynağa sahip olanlar değil. Bu ülkeler genellikle temel işleri istikrarlı bir şekilde yapabilen ülkelerdir. Yani vergi toplayan, liman inşa eden, enflasyonu kontrol altında tutan, işçi eğiten ve şirketlere uzun vadeli yatırım yapmaları için yeterli güveni veren ülkeler. Doğu Asya'nın geçmişi bu konuda oldukça öğretici. Güney Kore ve Tayvan sadece pazar büyüklüğü ile gelişmiş ekonomi olmadılar. Onlarca yıl boyunca kurumlar inşa ettiler, sanayiyi desteklediler ve verimliliği artırdılar.

Bir üst lige çıkmayı uman ülkeler için politika gündemi zor olsa da bir sır değil. İlk olarak, insan sermayesine erken ve istikrarlı bir şekilde yatırım yapmak gerekiyor. Dünya Bankası ve OECD araştırmaları şunu defalarca gösterdi: Sadece okulda geçirilen yıllar değil, eğitimin kalitesi de uzun vadeli verimlilikle yakından ilgili. İkinci olarak, altyapıyı son derece güvenilir hale getirmek şart. Limanlar, yollar, elektrik şebekeleri ve internet hatları gösterişli olmayabilir. Ancak şirketlerin kalıp kalmayacağını bunlar belirler. Üçüncü olarak, kitlesel istihdam yaratamadan sadece dar bir seçkin kesimi zenginleştiren büyüme tuzağından kaçınılmalı. Bu, yüksek teknoloji hedeflerinin yanı sıra emek yoğun sektörleri de desteklemek anlamına geliyor. Dördüncü olarak, makroekonomik istikrarı korumak şart. Enflasyonu veya döviz dalgalanmalarını yönetemeyen bir ülke, uzun vadeli sermaye çekmekte çok zorlanacaktır.

Özetle, geleceğin büyük ekonomik güçlerinin sadece nüfus sayesinde tahta çıkması pek olası görünmüyor. Bu güçler, büyüklüğü sistemlere dönüştürebilen hükümetler tarafından inşa edilecek. Gençleri beceriye, beceriyi ise üretime dönüştürebilen toplumlar kazanacak. Hindistan, Endonezya ve Vietnam hala ciddi risklerle karşı karşıya olsalar da bu işleri daha iyi yaptıkları için rakiplerinden daha güçlü görünüyorlar. Asıl mesele, geleceğin otomatik olarak büyük ülkelere ait olması değil. Gelecek, büyümeyi fabrikalarda, maaşlarda, kamu hizmetlerinde ve aile bütçelerinde gerçek anlamda hissettiren ülkelerin olacak. Sonuç olarak, ekonomik güç bir kehanet değil, zamanla kazanılan bir kapasitedir.