Trump'tan Net Mesaj: İran Ablukası Anlaşma Sağlanana Kadar Kalkmayacak
17 Nisan 2026
İran, Lübnan'daki anlaşmaya bağlı olarak Hürmüz Boğazı'nı açtığını duyurdu. Ancak Başkan Trump, ABD'nin uyguladığı ablukanın devam ettiğini söyledi. Bölgede tansiyon hızla yükseliyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası beşinci gününe girdi. Bu durum Basra Körfezi'nde gergin bir bekleyişe neden oldu. Başkan Donald Trump, Tahran ile kapsamlı bir anlaşma sağlanana kadar ablukanın süreceğini açıkladı. 13 Nisan Pazartesi günü başlayan abluka, İran limanlarına yapılan ve bu limanlardan kalkan tüm deniz ticaretini fiilen durdurdu. ABD Merkez Komutanlığı, kuvvetlerinin 20'den fazla ticari gemiyi herhangi bir ihlal yaşanmadan başarıyla geri çevirdiğini bildirdi. Trump yönetimi bu adımı ekonomik baskı kurma ve diplomatik tavizler elde etme aracı olarak görüyor. Ancak İranlı yetkililer, abluka kaldırılmazsa kritik Hürmüz Boğazı'nı tüm gemi trafiğine yeniden kapatmakla tehdit etti.
Bu deniz operasyonu, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in ortak hava saldırılarıyla başlayan çatışmadaki son gerilim oldu. Saldırılar İran'ın askeri ve hükümet hedeflerine yönelikti. İran'ın misilleme saldırıları ve küresel petrol ticareti için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği aksatmasının ardından Pakistan arabuluculuk yaptı. 8 Nisan'da başlayan iki haftalık kırılgan bir ateşkes sağlandı. Ancak İslamabad'da yapılan müzakereler kalıcı bir anlaşmayla sonuçlanmadı. Bunun üzerine Başkan Trump, Tahran'ı özellikle nükleer programı konusunda ABD'nin şartlarıyla masaya oturtmak için abluka emri verdi.
Abluka, uluslararası toplumda karışık ve endişeli tepkilere yol açtı. İran Cuma günü, Lübnan'daki ayrı bir ateşkese bağlı olarak Hürmüz Boğazı'nı ticari trafiğe tamamen açacağını duyurdu. Ancak İran yönetiminden çelişkili mesajlar geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu ve İran parlamentosundaki sertlik yanlıları bir uyarıda bulundu. Boğazın ABD ablukası baskısı altında açık kalmayacağını söylediler. Ayrıca Amerikan eylemini mevcut ateşkesin ihlali olarak nitelendirdiler. ABD'nin Avrupa'daki önemli müttefikleri ablukadan duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Suudi Arabistan gibi bölgesel güçler ise gerilimin daha da tırmanmasından korkuyor. İran petrolünün en büyük alıcılarından Çin, uluslararası denizcilik kurallarını altüst eden tek taraflı eylemlere karşı uyardı.
Ekonomik ve insani sonuçları oldukça büyük ve geniş kapsamlı. Ablukanın İran'a günde 400 milyon dolardan fazla gelir kaybına mal olduğu tahmin ediliyor. Bu durum, ticaretinin %90'ından fazlası deniz taşımacılığına dayanan ekonomiyi boğuyor. Çatışmanın geneli ise küresel enerji tedarikinde ciddi aksamalara yol açtı. Fiyatlar fırladı ve yeni bir küresel durgunluk korkusu arttı. İnsani yardım kuruluşları bir uyarıda bulundu. Gıda ve ilaç dahil olmak üzere ticaretteki aksamanın İran'daki sivil halk için bir krize yol açabileceğini söylediler. Ayrıca boğaz yoluyla yapılan ithalata bağımlı komşu Körfez ülkelerini de istikrarsızlaştırabileceğini belirttiler.
ABD-İran arasındaki geçici ateşkes 22 Nisan'da sona eriyor. Bölge, bundan sonra ne olacağını endişeyle bekliyor. Başkan Trump, hızlı bir şekilde anlaşmaya varılabileceğine inandığını söyledi. Hatta görüşmelerin hafta sonu yeniden başlayabileceğini öne sürdü. Ancak aynı zamanda, talepleri karşılanmazsa askeri operasyonların yeniden başlayacağı tehdidinde bulundu. Bu gergin bekleyiş tehlikeli bir durum yarattı. Ablukanın yarattığı büyük ekonomik baskı iki sonuca yol açabilir. Ya diplomatik bir atılım sağlayacak ya da yanlış bir hesaplamayı tetikleyerek istikrarsız bölgeyi çok daha geniş ve yıkıcı bir çatışmaya sürükleyecek.
Kaynak: nytimes