İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin şartlarını açıkladı
17 Nisan 2026
İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açtı. Ancak ülke, geçiş yapacak gemiler için katı şartlar getirdi. Bu durum, boğazın kontrolünü Tahran'a veriyor.
İran, küresel ticaret ve güvenliğe yeni bir belirsizlik getiren bir hamle yaptı. Hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'ndan geçmek isteyen ticari gemiler için bir dizi katı şart belirledi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından açıklanan yeni kurallara göre İran, bu deniz darboğazı üzerinde operasyonel kontrolü elinde tutacak. Dünya petrol arzının önemli bir kısmı bu boğazdan geçiyor. Bu gelişme, hassas bir bölgesel ateşkesin ortasında yaşanıyor. Aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası da devam ediyor. Bu durum, dünyanın en kritik su yollarından birinde istikrarsız ve ikili bir gerçeklik yaratıyor.
Tahran'ın belirlediği şartlara göre, boğazdan geçen tüm gemiler ticari olmalı. Askeri gemilerin geçişi ise kesinlikle yasak. Ayrıca, ne gemilerin ne de yüklerinin İran'ın "düşman ülkeler" olarak tanımladığı devletlerle bağlantısı olmamalı. Tüm gemilerin artık İran tarafından belirlenen özel bir geçiş rotasını kullanması zorunlu. Bu rota, gemileri İran'ın karasularından geçmeye zorluyor. En önemlisi, gemiler geçişlerini doğrudan İran güçleriyle, özellikle de DMO Deniz Kuvvetleri ile koordine etmek zorunda. Bu durum, tüm hareketlerin denetimini fiilen Devrim Muhafızları'na veriyor. İran'ın boğazı geçici olarak yeniden açması, Lübnan'daki bir ateşkesle ilişkilendirildi.
Bu önlemler, ABD'nin İran limanlarına giden ve gelen gemilere yönelik deniz ablukasını sürdürdüğü bir dönemde uygulanıyor. Amerikan ablukası 13 Nisan'da başlamıştı. Bu karar, Şubat sonunda bir ABD-İsrail askeri operasyonuyla başlayan geniş çaplı çatışmayı bitirmeyi amaçlayan müzakerelerin çökmesinin ardından geldi. İran, bu operasyona karşılık olarak trafiği ciddi şekilde kısıtlamıştı. Bu durum, Uluslararası Enerji Ajansı'nın "küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi" olarak adlandırdığı olaya yol açtı. Başkan Donald Trump, kapsamlı bir anlaşmaya varılana kadar ABD ablukasının "İran söz konusu olduğunda tam olarak yürürlükte kalacağını" belirtti.
Bunun küresel ekonomi ve bölgesel istikrar üzerindeki etkileri çok derin. Hürmüz Boğazı, enerji piyasaları için vazgeçilmez bir damardır. Son zamanlardaki aksaklıklar şimdiden ciddi fiyat dalgalanmalarına ve tedarik zinciri sorunlarına neden oldu. İran'ın getirdiği yeni şartlar ve ABD ablukası, uluslararası denizcilik sektörü için ikili bir risk ve karmaşıklık katmanı oluşturuyor. Hukuki sorular da gündeme geliyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü, İran'ın yeni düzenlemelerinin seyrüsefer serbestisini düzenleyen uluslararası yasalara uygun olup olmadığını inceliyor. Haftalardır gemi trafiği büyük ölçüde azalmıştı. İran'ın duyurusuna rağmen, birçok işletmeci belirsizlik nedeniyle boğazdan geçmekte tereddüt ediyor.
Önümüzdeki yol gerginliklerle dolu. Mevcut durum, gelecek hafta sona erecek olan hassas bir ateşkese ve Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin yeniden başlama potansiyeline bağlı. İran, boğazı yeniden açmayı gerilimi azaltma yönünde bir adım olarak sunsa da geçişleri kontrol etme ısrarı, kozlarını elinde tutmak için bir taktik olarak görülüyor. Uluslararası toplum durumu endişeyle izliyor. Çünkü herhangi bir yanlış hesaplama veya diplomatik başarısızlık, hızla açık bir çatışmaya dönülmesine neden olabilir. Bu da küresel enerji güvenliğini ve uluslararası barışı daha da tehlikeye atar.
Kaynak: express