İran'dan Hürmüz Adımı: Boğaz, Lübnan'daki Ateşkes Boyunca 'Tamamen Açık'
17 Nisan 2026
İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden "tamamen açık" olduğunu ilan etti. Tahran, bu kararı Lübnan'daki kırılgan ateşkesle ilişkilendirdi. Bu gelişme küresel enerji piyasalarında rahatlamaya neden olsa da gerilim sürüyor.
Küresel enerji piyasalarını dalgalandıran önemli bir gelişme yaşandı. İran, Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere "tamamen açık" olduğunu duyurdu. Tahran, cuma günü yaptığı bu açıklamayı doğrudan ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan kırılgan ateşkese bağladı. Bu 10 günlük ateşkes, Lübnan'da İsrail ile İran destekli Hizbullah grubu arasında haftalardır süren şiddetli çatışmaları yeni durdurmuştu. Bu hamle, Ortadoğu'yu yaklaşık iki aydır etkisi altına alan daha geniş bir bölgesel çatışmada gerilimi düşürme potansiyeli taşıyor.
Bu duyurunun arka planında, 28 Şubat 2026'da başlayan gergin bir dönem var. O tarihte ABD-İsrail koalisyonu ile İran arasında doğrudan bir çatışma başlamıştı. İran, buna karşılık olarak Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Dünya petrol ve doğal gazının önemli bir kısmının geçtiği bu kritik nokta, kapanmasıyla birlikte ciddi bir küresel enerji krizi korkusuna yol açmıştı. Lübnan'da 16 Nisan'da başlayan son ateşkes ise ABD'nin arabuluculuğuyla sağlandı. Ateşkes, binlerce can kaybına ve kitlesel yerinden edilmelere neden olan haftalarca süren yıkıcı sınır ötesi saldırıların ardından geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, boğazın ateşkes süresince açık kalacağını belirtti.
Kararın hemen ardından ekonomik bir etki görüldü. Piyasanın normal gemi trafiğinin yeniden başlama potansiyeline tepki vermesiyle petrol fiyatları yaklaşık yüzde dokuz oranında sert bir düşüş yaşadı. Ancak durum karmaşık ve belirsizliklerle dolu olmaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kararını memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Fakat hafta başında İran limanlarına yönelik uygulanan ABD deniz ablukasının tam olarak devam edeceğini belirtti. Başkan Trump, İran'la kapsamlı bir anlaşma sağlanana kadar ablukanın süreceğini ima etti. Ayrıca bu anlaşmanın yakın olduğunu öne sürdü. Tahran ise ABD ablukasının devam etmesinin aralarındaki anlayışı ihlal ettiğini savundu. Bu durumun boğazın yeniden kapatılmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası tepkiler ise rahatlama ve temkin karışımı oldu. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, boğazın yeniden açılmasını "doğru yönde atılmış bir adım" olarak nitelendirdi. Ancak seyrüsefer haklarının tamamen yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı. Fransa ve Birleşik Krallık devlet başkanları da dahil olmak üzere Avrupalı liderler de bu görüşü yineledi. Liderler, yeniden açılmanın kalıcı ve koşulsuz olması gerektiğini vurguladı. Bu arada büyük gemicilik şirketleri temkinli ilerleyeceklerinin sinyalini verdi. Şirketler, su yolunda güvenlik ve emniyet konusunda güvence arıyor. Özellikle çatışma sırasında döşenmiş olabilecek deniz mayınları tehdidi endişe yaratıyor. Başkan Trump, İran'ın Amerikan yardımıyla mayınları temizleme sürecinde olduğunu iddia etti.
Önümüzdeki günler kritik olacak. Bu açılmanın geçici bir rahatlama mı, yoksa daha geniş çatışmayı çözmeye yönelik gerçek bir adım mı olduğu belli olacak. İran'ın Lübnan ateşkesi ile boğazın durumu arasında kurduğu bağlantı, anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. ABD ise bu bağlantıyı resmi olarak reddediyor. Lübnan'daki on günlük ateşkesin başarısı, ABD ve İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda süren görüşmelerdeki ilerleme ve Amerikan ablukası konusundaki krizin çözümü, belirleyici faktörler olacak. Şimdilik tüm dünya bu dar su yolunu izliyor. Kırılgan sükunetin devam etmesini ve diplomasinin bu çalkantılı siyasi sularda yolunu bulmasını umuyor.
Kaynak: nytimes